تغذیه نقش مهمی در عملکرد مغز دارد. تقزیبا 80% از بافت مغز چربی است و از طرفی ترکیبات اسید چرب فسفولیپید های غشایی سلول های مغز، به دریافت رژیمی فرد ارتباط دارد. نسبت اسید های چرب امگا 3 به امگا 6 در تولید سروتونین (هورمون موثر در افسردگی و سایر جنبه های شناختی) و کاتکول آمین های سیستم عصبی مغز موثر می باشند. دریافت کافی اسید های آمینه (تریپتوفان، گلوتامین و تیروزین)، ویتامین های (B1، B2، B3، B6، B9 و B12) و مواد معدنی( مس، منیزیم، روی، آهن، سلنیم و ید) در انتقال با کیفیت پیام های عصبی به سایر ارگان های بدن از طریق مغز نقش دارند. بنابراین کمبود هر یک از این موارد در اختلالات روانشناختی نقش دارند.

علل بیماری های شناختی

استعداد ژنیتیک نقش اصلی در اختلالات روانشناختی را دارد. اما فاکتورهای محیطی ظهور این اختلالات را تسریع میکنند مانند رژیم های با دریافت ناکافی امگا 3 و اختلال نسبت امگا 3 به امگا 6، مصرف الکل و دخانیات، تروما، جنگ و طلاق و کمبود های تغذیه ای گفته شده که در هدایت سیستم عصبی نقش دارند( اسید های آمینه، ویتامین ها و غیره).

عوارض و پاتولوژی ناشی از اختلالات روانشناختی

• افزایش سطح سرمی چریی های خون ( کلسترول تری گلیسیرید و غیره)
• افزایش فشارخون
• افزایش فاکتورهای التهابی (CRP)
• افزایش قند خون و کاهش HDL و ریسک سندرم متابولیک
• افزایش وزن و یا کاهش وزن ناگهانی، افزایش مصرف کربوهیدرات
• دریافت زیاد غذاهای فرآوری شده و فست فود ها
• کمبود نوروترانسمیترهای مغزی

مدیریت تغذیه ای برای مشکلات روانشناختی

• رژیم غذایی مدیترانه ای (تاکید بر مصرف کافی سبزیجات، میوه جات، حبوبات، مغزیجات، روغن زیتون و مصرف متوسط ماهی و لبنیات)
• افزایش مصرف امگا 3
• دریافت منابع غذایی حاوی پروبیتویک ( ماست پروبیوتیک و ...) و غلات کامل تخمیر شده
• ورزش 3 تا 5 بار در هفته به مدت هر بار 30 دقیقه با شدت زیاد یا 60 دقیقه با شدت کم
• مصرف مکمل روغن گل مغربی، امگا3 و جینسینگ به تشخیص متخصص تغذیه
• دریافت غذایی کافی ویتامین های ب ( میوه و سبزیجات و غلات کامل) و در صورت کمبود های تغذیه ای در شرایط جنگ و غیره دریافت مکمل مولتی ویتامین مینرال یک بار در روز با معده پر ( در کسانی که معده درد دارند) و یا عصر با معده خالی ( در عدم معده درد)
• محدود و یا قطع مصرف الکل در افراد الکلیک
• افزایش و یا کاهش اشتها ( مصرف سالاد و فیبرمحلول و اینولین جهت کاهش اشتها و مصرف ویتامین و زینک برای افزایش اشتها) در افسردگی های مرتبط با کاهش و یا افزایش دریافت غذا
• مدیریت وزن ( افراد چاق و یا خیلی لاغر ذهن شناختی خوبی را تجربه نمیکنند و با کاهش یا افزایش وزن شرایطشان بهتر میگردد)
• افزایش دریافت مایعات و نوشیدنی ها
• افزایش فعالیت های اختیاری مانند خرید کردن، نواختن موسیقی و غیره
• در صورت داشتن یبوست و یا اسهال شدید توصیه های تغذیه ای مرتبط با آن انجام گیرد./ف.نوروزی فرد

«دکترعبدالله هژبری منش»دکتری تخصصی تغذیه بالینی و رژیم درمانی ،دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز