نقش تغذیه در این بیماران

وزن اضافی بار اضافی را بر مفاصل تحمل کننده وزن وارد می‌کند. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده‌اند که چاقی و آسیب‌دیدگی دو عامل خطر بزرگ برای آرتروز هستند. خطر ابتلا به آرتروز زانو با افزایش شاخص توده بدنی (BMI) افزایش می‌یابد. کنترل چاقی می‌تواند بار التهاب بر آرتروز را کاهش دهد و در نتیجه پیشرفت بیماری را به تأخیر بیندازد و علائم را بهبود بخشد.یک رژیم غذایی متعادل که با رژیم غذایی تعیین شده سازگار باشد. یک رژیم غذایی ضدالتهابی همراه با ورزش متوسط وکاهش وزن ناشی از رژیم غذایی، مداخله‌ای مؤثر برای آرتروز زانو نشان داده شده است. همچنین یک اثر ضدالتهابی از کاهش وزن در مدیریت آرتروز وجود دارد زیرا کاهش توده چربی منجر به وجود واسطه‌های التهابی کمتر از بافت چربی می‌شود.بنابراین وزن باید در محدوده سالم حفظ شود.

• تمرینات ذهن و بدن شامل گروه بزرگ و متنوعی از روش‌ها یا تکنیک‌هایی است که توسط یک پزشک یا معلم آموزش‌دیده اجرا یا آموزش داده می‌شود. این موارد شامل طب سوزنی، ماساژ درمانی، مدیتیشن، حرکات درمانی (روش فلدنکرایس، تکنیک الکساندر، پیلاتس)، تکنیک‌های آرامش (تمرینات تنفسی، تصویرسازی هدایت‌شده، آرامش پیشرونده عضلات)، دستکاری ستون فقرات، تای چی، چی گونگ و یوگا می باشد.
• محصولات طبیعی شامل گیاهان دارویی، ویتامین‌ها و مواد معدنی و پروبیوتیک‌ها می باشد. رایج‌ترین مکمل‌های غذایی مورد استفاده برای بیماری‌های روماتیسمی شامل گلوکزامین، کندرویتین، اس-آدنوز-ال-متیونین (SAMe)، روغن ماهی، روغن زیتون فرابکر، زردچوبه/کورکومین، بوسولیا و متیل سولفونیل متان (MSM) است. کپسایسین، ترکیبی که مسئول احساس سوزش ناشی از فلفل چیلی است، به عنوان ژل موضعی مالشی برای تسکین درد، به ویژه در مفاصل بیماران مبتلا به آرتروز و آرتریت روماتوئید استفاده می‌شود.
• رژیم غذایی حذف محصولات حیوانی (وگان) و رژیم غذایی بدون گلوتن با مزایایی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید همراه بوده است، اگرچه شواهد موجود قطعی نیست (بادشا، 2018).
• مطالعات نشان می‌دهند که بهبود در فعالیت بیماری ممکن است نتیجه کاهش واکنش‌پذیری ایمنی به برخی از آنتی‌ژن‌های غذایی در دستگاه گوارش باشد که با تغییر رژیم غذایی حذف شده‌اند (خانا و همکاران، ۲۰۱۷). یکی از ترکیبات غذایی که گمان می‌رود تورم دردناک در مفاصل را افزایش دهد، گیاهان تاجریزی است. تاجریزی‌ها گروه متنوعی از غذاها، گیاهان دارویی، درختچه‌ها و درختان هستند که شامل بیش از ۲۸۰۰ گونه از گیاهان خانواده سولاناسه مانند سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی، فلفل شیرین و تند و بادمجان می‌شوند. آنها حاوی گروهی از مواد شیمیایی به نام آلکالوئیدها، مانند سولانین و چاکونین هستند که اعتقاد بر این است که باعث آسیب به مفاصل و افزایش از دست دادن کلسیم از استخوان‌ها می‌شوند
• افزایش سطح آنتی‌بادی‌های علیه آنتی‌ژن‌های گونه‌های خاصی از باکتری‌های روده، به رابطه بین باکتری‌ها و آرتریت اشاره دارد (De Luca and Shoenfeld2019). سه محل به طور خاص با آن مرتبط بوده‌اند، عمدتاً ریه‌ها، مخاط دهان و دستگاه گوارش. این ایده که میکروارگانیسم‌های روده‌ای با ایجاد آرتریت روماتوئید مرتبط هستند، جدید نیست: تغییرات میکروبیوتا (دیس‌بیوز) با خطر و شدت بیماری مرتبط است. مکانیسم‌هایی که میکروبیوتا ممکن است از طریق آنها در پاتوژنز بیماری‌های روماتیسمی دخیل باشند، شامل تغییر نفوذپذیری اپیتلیال و مخاط، از دست دادن تحمل ایمنی نسبت به اجزای میکروبیوتای بومی و انتقال سلول‌های ایمنی فعال شده و مواد آنتی‌ژنی به مفاصل است. بنابراین دریافت منابع غذایی حاوی پروبیتویک ( ماست پروبیوتیک و ...) و غلات کامل تخمیر شده توصیه می شود.
• نشان داده شده است که تمرینات هوازی بدون بار (شنا)، دامنه حرکتی و تحمل وزن، علائم را کاهش می‌دهند، تحرک را افزایش می‌دهند و آسیب مداوم ناشی از آرتروز را کاهش می‌دهند. تمرینات بدون تحمل وزن همچنین ممکن است به عنوان کمکی برای مصرف NSAID عمل کنند. ورزش‌ها یا فعالیت‌های شدید که مفاصل را در معرض ضربه و بارگذاری مکرر و زیاد قرار می‌دهند، خطر تخریب غضروف مفصل را افزایش می‌دهند. بنابراین، افزایش تون و قدرت عضلات، فرم صحیح، انعطاف‌پذیری عمومی و آمادگی جسمانی به محافظت از این مفاصل در تمرینات همیشگی کمک می‌کند. یک برنامه پیاده‌روی و تمرینات قدرتی اندام تحتانی برای افراد مبتلا به آرتروز زانو مفید است.
• سیگار کشیدن عامل خطر محیطی است که بیشترین ارتباط را با آرتریت روماتوئید دارد. ارتباط سیگار کشیدن و ابتلا به آرتریت روماتوئید از طریق مطالعات اپیدمیولوژیک و همچنین از طریق مدل‌های انسانی و حیوانی آرتریت روماتوئید نشان داده شده است. در یک متاآنالیز اخیر، سیگار کشیدن در تمام طول عمر با خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید حتی در بین سیگاری‌هایی که در تمام طول عمر خود در معرض آن بوده‌اند، ارتباط مثبتی داشته است. خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید با قرار گرفتن در معرض بیش از 20 بسته در سال، افزایش بیشتری پیدا نکرد. (دی جوزپه و همکاران، 2014). مصرف قهوه همچنین یک عامل خطر برای آرتریت روماتوئید (RA) است (لی و همکاران، ۲۰۱۴)، در حالی که آنتی‌اکسیدان‌های غذایی و شیردهی ممکن است نقش محافظتی داشته باشند (چن و همکاران، ۲۰۱۵).
• محدود و یا قطع مصرف الکل در افراد الکلیک
• مکمل ویتامین C و فولات به دلیل مصرف داروهای ضد التهابی و متوتروکسات که سبب کمبود این مواد مغذی در بدن می شوند توصیه میگردد./ف.نوروزی فرد

دکتر «عبدالله هژبری منش» دکتری تخصصی تغذیه بالینی و رژیم درمانی ،دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز