میگرن، نوعی اختلال سردرد است که با ترکیب متنوعی از تغییرات عصبی و گوارشی مشخص می شود. 

درد میگرن اغلب اوقات به صورت درد ضربان دار یک طرفه است که ابتدا خفیف بوده و کم کم شدید می شود. دردهای میگرنی در همه موارد با بی اشتهایی و تهوع و گاهی اوقات با استفراغ همراه می باشند.

در هنگام حملات میگرنی، بیماران به وضوح دچار عدم تحمل نور می باشند و برای استراحت، به محلی تاریک می روند. ممکن است تحمل نکردن صدا و گاهی اوقات عدم تحمل بوها نیز وجود داشته باشد. در کودکان، میگرن اغلب با حملات دردشکمی، بیماری های حرکتی و اختلالات خواب همراه می باشد.

شروع دیررس میگرن (در سنین بالای 50 سال) نادر است؛ با وجود این، عود میگرنی که بهبود یافته است، غیرمعمول نمی باشد.

عوامل غذایی تشدید کننده میگرن:

گلوتامات: این ماده در محصولات آماده مصرف به میزان زیادی وجود دارد. به این منظور باید برچسب روی محصولات را به دقت مطالعه کرد. این ماده در انواع کنسرو و غذاهای یخ زده نیز وجود دارد.

آمین ها: بعضی غذاهای حاوی آمین ها به نظر می رسد آغازگر انقباض رگ های خونی در مغز می باشند. تیرآمین و فنیل اتیل آمین دو ماده اصلی مسبب این اختلال می باشند. اگرچه سایر آمین ها نیز ممکن است اثرات مشابهی داشته باشند؛ در زیر به بررسی برخی منابع آمین ها می پردازیم:

تیرآمین در الکل، برخی پنیرها به خصوص پنیرهای مانده، میوه ها و سبزی های کال و فاسد، خوراک کلم، مخمرها، انواع آجیل، ماهی شور، کنسرو شاه ماهی، خامه ترش، آواکادو، سوسیس های تخمیری و گوشت های مانده یا چرب وجود دارد.

فنیل اتیل آمین در کاکائو، شکلات، پنیر و مواد غذایی که دارای این سه ماده غذایی هستند، یافت می شود.

اکتوپامین در مرکباتی همچون لیمو، پرتقال، گریپ فروت و... یافت می شود.

موادغذایی نام برده از گروه آمین ها، باعث افزایش آزادشدن سروتونین در مغز و تحریک اعصاب مغز و ایجاد سردرد کی گردند.

مس: گمان می رود که مس در متابولیسم آمین های فعال کننده انقباض رگ ها نقش داشته باشد و احتمال بروز حمله میگرنی را افزایش دهد. آجیل ها، شکلات، جوانه گندم و صدف خوراکی از منابع غذایی حاوی مس به شمار می روند. پرتقال و گریپ فروت و نارنگی می توانند جذب روده ای مس را افزایش داده و ممکن است در فرآیند آغاز حمله های میگرنی ناشی از دریافت مس نقش داشته باشند.

موادغذایی چرب و سرخ شده: مواد چرب و مواد غذایی ای که با روغن زیاد سرخ می شوند عامل تشدید حملات میگرنی می باشند.

نیترات و نیتریت: سوسیس و کالباس ها و گوشت های فرآوری شده که به آنها ماده نگه دارنده نیتریت افزوده شده می توانند عامل بروز میگرن در افراد مستعد باشند.

کافئین: مصرف زیاد یا قطع ناگهانی قهوه، چای یا نوشابه‌های کافئین‌دار.

شیرین‌کننده‌های مصنوعی: مانند آسپارتام.

مرکبات و میوه‌های خاص: مانند موز، آووکادو و پیاز.

مواد غذاهای مفید در سردرد میگرنی:

- مرغ و بوقلمون از دسته گوشت های کم چرب و غنی از پروتئین می باشند. مصرف غذاهای پروتئینی منجر به نوسان میزان قند خون نمی گردد. گمان می رود که کمبود میزان قندخون از جمله عوامل دخیل در بروز میگرن می باشد. غذاهای پروتئین دار نظیر تخم مرغ، گوشت های کم چرب و حبوبات میبایست در هر وعده غذایی گنجانده شوند. مصرف میان وعده های حاوی پروتئین فراوان نیز مفید می باشد. حلیم جو، نان چاودار و حبوباتی نظیر لوبیا قرمز، عدس، نخود و لوبیا همگی دارای فیبرهای محلول بوده و به تثبیت قند خون کمک می کنند. این غذاها منابع خوب کربوهیدرات بوده و حبوبات نیز منابع خوب پروتئین نیز می باشند.

- غذاهای غنی از منیزیم: اسفناج، بادام، تخمه کدو و غلات کامل.

- اسیدهای چرب امگا-۳: تخم چیا و گردو.

- غذاهای سرشار از ریبوفلاوین (ویتامین :(B2 تخم مرغ، گوشت بدون چربی و قارچ.

- هیدراته ماندن: نوشیدن آب کافی در طول روز.

توصیه‌های کلی:

ثبات قند خون: مصرف وعده‌های غذایی منظم و اجتناب از گرسنگی طولانی‌مدت.

یادداشت غذایی: ثبت مواد غذایی مصرفی و ارتباط آن با حملات میگرن برای شناسایی محرک‌های شخصی.

پرهیز از محرک‌های شناخته شده: در صورت شناسایی مواد محرک، کاهش یا حذف آنها از رژیم غذایی.

مشورت با متخصص: برای تنظیم یک برنامه غذایی مناسب با شرایط فردی./ف.نوروزی فرد

"دکتر سعید شرافت  منش" دکترای تخصصی تغذیه و رژیم درمانی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی علوم پزشکی شیراز